İnsanlar iradeli ya da iradesiz doğmaz. İrade kişinin kendini ne kadar dizginleyebildiğini gösteren hazzı erteleme becerisidir. Yani işin özü hız sınırı aşıldığında ihtiyaç duyduğumuz frenimizin ne kadar sağlam olup olmadığı.

   İrademizi kendi deneyimlerimizle biz oluştururuz. Bilim insanlarına göre insanı insan yapan şey iradedir.

   İradeyi geliştirme yolunda size vereceğim ipuçlarına geçmeden önce ufak bir testten bahsetmek istiyorum.

 

Marshmallow Testi'ni duymuş muydun?

   Bu test 1972 yılında Stanford üniversitesinde ortaya çıkmış. Okul öncesi çağındaki çocuklara bir tane marshmallow verilir ve istediklerinde bunu yiyebilecekleri söylenir. Eğer marsmallow yemeden 15 dakika beklerlerse ikinci bir marshmallow daha verileceği söylenir. Sonunda sabrederek daha büyük bir ödüle ulaşacaklardır. Çocuklar için 15 dakika bitmek bilmeyen bir süreç olduğunu az çok biliriz. Çocuklar marshmallowu yeme arzularına engel olmak için bir çok ilginç yöntem deniyorlar. Bazılar arkalarını dönüyor bazıları gözlemci çıkar çıkmaz sabredemeyip marshmallowu yiyor. Videoyu izlemek isteyenler için buradan izleyebilirsiniz.

   Çocuklar sabredenler ve sabredemeyenler olarak ikiye ayrılıyorlar ve test burada bitmiyor. Test gereği çocukların başarıları takip ediliyor ve sabredenlerin sabredemeyenlere göre daha iyi neticeler elde ettikleri görülüyor. Daha yüksek eğitimler görüyorlar. Daha az stres yaşıyorlar. Daha iyi sosyal becerilere sahip oluyorlar.

   Peki irademizi nasıl kontrol altına alabiliriz?

1) Bir Düzen Oluştur

   Bir insan hayatında ortalama 27 bin 375 gün var. Bizim değerlendirmemiz için var olan 27 bin 375 gün. Ama çoğu zaman yarınımızı düşünmeyip yapmamız gereken işleri biriktirerek en sonunda içinden çıkamadığımız bir kargaşa haline gelene kadar plan yapmayı düşünmüyoruz bile. Oysa yarınımızı nasıl değerlendirmek istediğimize karar verip ona göre bir program hazırlasak ve kendimizi o düşünce kargaşasından çıkarsak nasıl olur? Gün içinde isteklerimizin hangisiyle başlamayı düşünmek yerine daha önceden karar verip daha verimli koca bir gün yaşayıp ona bağlı kalmalıyız. Her gününüzün bir anlamı olsun sizin için. Belirli bir rutine sahip olmak ve düzenli yaşamak sağlam bir temel kurmak için iyi bir yoldur.

  

2) Kendine Dürüst Ol

   Yine bir araştırmaya göre iradenin bir kas gibi olduğu söyleniyor. Kaslarımız hiç yokken çalışırsak spor yaparsak bir süre sonra kaslarımız gelişir. İrade de böyledir. Kendi kendine benim iradem zayıf ben kendimi tutamıyorum dersen sadece kendine bahane bulmuş olursun. Sen sadece henüz kendini tutmayı denememişsindir. Zayıflıklarını, nelerin en çok seni cezbettiğini senden daha iyi kimse bilemez. O zayıflıklarına karşı dirençli olmayı öğrenirsen bahanelerde ortadan kalkar. Seni yoldan çıkaracak bir teklif mi sunuldu? Mesela diyettesin ve en yakın arkadaşların seni en sevdiğin restoranda yemeğe mi davet etti? Hayır, de. Karşı koy. Eğer bunu başarırsan işte o zaman iradenin gücünü kavrayacaksın.

 

3) Ufaktan Ama En Zorla Başla

 

 Birçok işin yapılması bize kaf dağına ulaşmak kadar zor görünebilir. Ama bu demek değildir ki pes etmeliyiz. Aksine o işi en imkansız ucundan yakalayıp oradan başlamak bazen adapte olmayı kolaylaştırır. Örneğin sabahları sayısal dersleri çalışmak daha kolaydır. Çünkü beynimiz yenilenmiş kendini tazelemiştir ve o tazelenmeyi kullanmak gerekir. ‘Amaan kim şimdi sayısalla uğraşacak?’ demek yerine ‘Şimdi sayısalı bitirirsem akşam daha rahat bir kafam olur.’ demeliyiz. Ama en zorla başlayalım derken tükenmişlik adlı o ince noktaya dikkat etmeliyiz. Hepimiz potansiyelimizi biliriz. Neyi en fazla ne kadar yapabileceğimizi açıkça belirleyerek daha ufak ufak adımlarla o sınırı aşmadan işlerimizi yaparsak daha güzel sonuçlar elde ederiz. Buna en güzel örnek spor yaparken önce ısınmayla başlamamız. Ufak ufak hareketlerle vücudumuzu alıştırırız. Isınmamız bittiğindeyse antrenmanımıza büyük bir azimle başlarız. İşin sırrı dozu ne kadar ayarlayacağımızı bilmekte.

 

4) Pes Etme

   Kendimize hazırladığımız programımızda bazen ufak aksilikler çıkabilir. Mesela sağlıklı besleneceğine dair kendine söz verdiğin halde bir parça çikolatayı bir anlık gafletle yiyebilirsin. Veya ‘Ben bugün matematikten 50 soru çözeceğim.' deyip çözemeyebilirsin. Bunlar kabul edilebilir esnekliklerdir. Önemli olan bunları alışkanlık haline getirmemektir. Sen o çikolatayı yedikten sonra seni dürtükleyen ‘Nasıl olsa bozdun bir kere devam edemezsin artık!’ diyen sese kanmamak, içgüdülerini kontrol edebildiğinin göstergesidir. Çikolatayı telafi etmek adına daha sağlıklı şeyler yediğinde durumu dengeler ve bundan sonra yapmamaya özen gösterirsen sorun çözülür. Yani pes etmek gibi kolay bir yoldan gitmek yerine dirençli olup zor yolu tercih edersen geleceğine bir sağlam adım daha atarsın.

 

5) Kendine Zaman Ayır

  Araştırmalara göre düzenli olarak yapılan meditasyon odaklanma yeteneğini ve öz kontrolü arttırmaktaymış. Sebebiyse meditasyon yapıldığında, öz kontrolden sorumlu olan bölgelerdeki sinirsel bağlantılar geliştirilip dürtü ve isteklerimizi kontrol etmemizi sağlıyormuş. Bunun yanında egzersiz yapmak hedef odaklı olmamıza, devamlı olarak yaptığımız işe ara verip nefes alıp, stresimizi azaltacak şeylere yöneldiğimizde ise dürtülerimizle baş etmemiz çok daha kolay olacaktır.

 

6) Kendine Yol Arkadaşı Bul

Bu en yakın arkadaşınız veya hiç tanışmadığınız idolünüz olabilir. Çünkü beynimiz birini ilginizi çeken bir şey yaptığını gördüğünde onu taklit etmek ister. Yani sizi tembelleştiğinizde , ipin ucunu kaçırdığınızda sizi kendinize getirecek bir arkadaş veya sürekli gözünüzün önünde olan karakterini örnek alıp kendinizle benimsediğiniz idolünüzü gördüğünüzde onu örnek aldığınız için siz de kendinizi motive ederek hedefinize ulaşabilirsiniz.


Disiplinli ol , kısa süreli arzular için uzun süreli geleceğini köreltme.