'Biyoloji yapamıyorum.', 'Matematiğim bir türlü düzelmedi.',  'Bu sporda şu hareketi asla yapamam.' diyorsan doğru yerdesin! Çünkü Martin Seligman'ın tam da bu konu hakkında bir deneyi var. Martin Seligman, Amerikalı bir psikolog, yirmiden fazla kitap yazarı ve eğitimci.

Seligman Deneyi nedir peki?

 Seligman, bir köpek balığını ve küçük balıkları kocaman bir fanusa koyuyor. Aralarına da kalın bir cam koyuyor ki köpek balığı küçük balıkları yemesin. Uzun bir süre köpek balığı aç bırakılıyor. Bilindiği gibi büyük balık küçük balığı yer. Seligman da köpek balığının küçük balıklara saldırmasını bekliyor. Beklediği gibi de oluyor. Köpek balığı cama belki 30 belki 40 kere vuruyor ama bu sürede cam ne kırılıyor ne de aradan alınıyor. Bir süre sonra, köpek balığı kendi etrafında dönmeye başlıyor. Başka hiçbir yere gitmiyor. İlerleyen zamanlarda camı aradan alıyorlar. Ama köpek balığı ne küçük balıklara yaklaşıyor ne de başka yere gidiyor. İşte buna da öğrenilmiş çaresizlik diyorlar.
 Öğrenilmiş Çaresizlik sözlük anlamıyla, canlının gösterdiği çabaların sonuca ulaşmaması durumunda, sonucu değiştiremeyeceğine karşı oluşan inanç ve bizde oluşturduğu çaresizliktir.
  Köpek balığının hissettiği ve yaptığı da tam olarak buydu. Eğer köpek balığı çabalamaya devam etseydi ya da en azından kendi etrafında dönmek yerine daha geniş tutsaydı gezdiği alanı belki aç kalmayacaktı. Ama pes etti ve istediği balıkları kaybetti. Köpek balığı deneyine benzeyen birçok deney var aslında. Hepsinin anlatmaya çalıştığı şey ise öğrenilmiş çaresizlik.
 Pes etmeyi öğrenmek yapacağımız en son şey olmalı. İlk deneyişimizde olmadı belki, hatta onuncu seferde bile olmamış olabilir. Ama bu demek değil ki on ikinci de olmayacak, on beşincide yine aynı sonucu doğuracak. Ne kadar çabalarsak başarıya o kadar yaklaşırız. 


 Şimdi elimize bir kağıt ve bir kalem alalım. Köpek balığı deneyini resme dökelim. Kenarına bir yere hayallerimizi yazdıktan sonra altına da en sevdiğimiz motivasyon sözünü yazıp çalışma masamıza asalım. Kağıda çizerken aklına kazımayı da unutma ki en çaresiz anında aklına gelsin pes etmemen gerektiği. Her şeyi yapabilecek güçte değilsin belki ama hayallerini gerçekleştirecek güç sadece sende var!